Doğa temelli eğitim veren orman okulları ve anaokullarında bahçe, yalnızca çocukların serbest zaman geçirdiği bir alan değil; günlük öğrenme sürecinin önemli bir parçası olarak kurgulanabilir.
Beton yüzeylerin ve tek işlevli oyun ekipmanlarının yerine doğal materyaller, üretim alanları, duyusal istasyonlar ve açık hava sınıflarıyla düzenlenen bir bahçe; çocuklara gözlem yapma, hareket etme, üretme ve çevreyle doğrudan ilişki kurma fırsatı sağlayabilir.
MEB Programında Açık Hava ve Doğal Materyallerin Yeri
2024 MEB Okul Öncesi Eğitim Programı, açık hava öğrenme merkezlerinin kurulmasını destekliyor. Programda merkezin çocukların doğrudan ulaşabileceği toprak ve taş gibi doğal materyallerle kurulması ve ihtiyaç olmadıkça plastik materyallere yer verilmemesi öneriliyor.
Ayrıca kozalak, kuru ağaç gövdeleri, ağaç kökleri ve yeniden kullanılabilir materyaller de açık hava öğrenme merkezinde kullanılabilecek örnekler arasında sayılıyor. MEB programı, okulun imkânlarına göre dış mekân sınıfı, çamur mutfağı, doğa sanat alanı, kuş gözlem istasyonu, sebze bahçesi ve keşif yolları gibi farklı alanların oluşturulabileceğini belirtiyor.
MEB programı her okulda aynı istasyonların kurulmasını zorunlu tutmuyor. Okulun fiziksel şartlarına uygun alanların seçilmesini; bu alanlarda doğal ve yeniden kullanılabilir materyallere öncelik verilmesini öneriyor.
Orman Okulu Bahçesi İçin Temel Ahşap Donanımlar
Doğa temelli bir bahçenin güçlü olması için yalnızca “ahşap görünmesi” yeterli değildir. Her istasyonun çocuğa farklı bir kullanım ve öğrenme fırsatı sunması gerekir.
Dış Mekân Ahşap Çamur Mutfakları
Çamur mutfakları; su, toprak, yaprak, taş, dal ve kozalak gibi doğal materyallerin bir araya getirildiği açık uçlu oyun alanlarıdır.
MEB'in 2024 programında da çamur mutfağı açık hava öğrenme merkezleri için örneklenen alanlardan biridir. Çocukların duyusal oyun oynayabileceği ve çamurla farklı ürünler oluşturabileceği bir alan olarak tanımlanmaktadır.
Kurumunuz için ahşap çamur mutfaklarını inceleyebilirsiniz.
Çocuk Ahşap Çalışma Tezgâhları
Açık havada oluşturulan marangozluk veya üretim alanı; çocukların farklı materyalleri bir araya getirebildiği, zımparalama ve tasarım gibi yaşa uygun çalışmalar yapabildiği fiziksel bir merkez oluşturur.
Çalışma yüksekliği, mengene alanı, malzeme yerleşimi ve kullanılan ekipmanlar çocukların yaş grubuna ve gözetim düzenine göre planlanmalıdır.
Doğa temelli üretim alanı için çocuk marangozluk seti ve çalışma tezgâhlarını inceleyebilirsiniz.
Ahşap Açık Hava Eğitim Panelleri
Ahşap paneller, bahçede farklı işlevlere sahip alanların tanımlanmasında kullanılabilir. Kitap, doğa materyali, hava durumu, sayı, sanat veya duyusal etkinlik gibi farklı içeriklerle desteklenebilir.
Aynı zamanda fırça, kürek, küçük bahçe ekipmanları ve etkinlik materyallerinin daha düzenli sunulmasına yardımcı olabilir.
Açık Hava Sınıfı ve Ahşap Oturma Alanları
MEB programında dış mekân sınıfı; açık havada öğrenim için ayrılmış, kara tahta, bank veya küçük amfitiyatro gibi elemanlarla düzenlenebilen bir alan olarak örneklenmektedir.
Kütük oturma elemanları, doğal ahşap masalar ve korunaklı bir öğretim alanı; hikâye anlatımı, grup etkinlikleri ve doğa gözlemleri için işlevsel bir merkez oluşturabilir.
Kurumunuz için açık hava sınıfı modellerini inceleyebilirsiniz.
Doğa Gözlem ve Keşif İstasyonları
Bitki yetiştirme alanları, kuş gözlem noktaları, tohum ve kozalak masaları, büyüteç ve doğa materyali rafı gibi küçük istasyonlar çocukların çevredeki değişimleri düzenli olarak takip edebileceği alanlar oluşturabilir.
MEB programında sebze ve çiçek bahçeleri, kuş besleme ve gözlem istasyonu, meteoroloji istasyonu ve keşif yolları gibi alanlar açık hava merkezleri için örneklenmektedir.
Doğal Malzeme Depolama Üniteleri
Dal, taş, kozalak, yaprak, ahşap parça ve yeniden kullanılabilir materyallerin çocukların görebileceği ancak kontrollü biçimde erişebileceği açık raflarda saklanması, bahçenin günlük etkinliklerde daha aktif kullanılmasını kolaylaştırabilir.
Doğal Ahşap Materyalleri Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Orman okulu bahçesinde kullanılacak ürünlerin yalnızca görsel olarak doğal görünmesi yeterli değildir. Ürünlerin çocuk kullanımına uygunluğu, dış mekândaki performansı ve bakım gereksinimi birlikte değerlendirilmelidir.
Çocuk Ergonomisi
Masa, tezgâh, raf ve panellerin yüksekliği kullanılacak yaş grubuna göre belirlenmelidir. Çocuğun rahat erişemediği veya gereğinden yüksek tasarlanan donanımlar alanın işlevini azaltabilir.
Yüzey ve Köşe Detayları
Çocukların doğrudan temas ettiği ahşap yüzeylerin düzgün işlenmesi, yüzeylerin düzenli kontrol edilmesi ve risk oluşturabilecek keskin detaylardan kaçınılması önemlidir.
Dış Mekân Dayanımı
Ahşabın dış mekândaki kullanım ömrü; ahşap türüne, konstrüksiyon detaylarına, koruyucu yüzey uygulamalarına, güneş ve yağışa maruz kalma düzeyine ve periyodik bakıma bağlıdır.
Doğal Materyalle İlişki
Ahşap istasyonlar bahçenin tamamını kaplayan dekoratif ürünler olarak değil; toprak, taş, bitki, su ve diğer doğal materyallerle ilişki kuran öğrenme merkezleri olarak planlanmalıdır.
Marangoz Kids Outdoor ile Orman Okulu Bahçesi Kurulumu
Marangoz Kids Outdoor olarak anaokulları, kreşler ve doğa temelli eğitim kurumları için açık hava sınıfları, çamur mutfakları, çocuk marangozluk alanları ve doğal ahşap bahçe ürünleri geliştiriyoruz.
Bahçe planlamasında ürünleri tek tek yerleştirmek yerine; açık hava sınıfı, duyusal oyun, üretim, doğa gözlemi ve serbest keşif alanlarının birbirleriyle ilişkisini bir bütün olarak ele almak daha işlevsel sonuç verir.
Bu nedenle kurumun mevcut bahçe ölçüsü, yaş grubu, gölge alanları, dolaşım yolları ve günlük eğitim akışı ürün seçiminden önce değerlendirilmelidir.
